RƯỢU BÀU ĐÁ BÌNH ĐỊNH – LÀNG NGHỀ “ĐỆ NHẤT TỬU” TRÊN ĐẤT VÕ

Di sản trăm năm giữa lòng An Nhơn

Rượu Bàu Đá không chỉ là một loại rượu. Đó là ký ức, là mùi hương của đất Cù Lâm, là tinh chất của nguồn nước ngầm rỉ ra từ bàu đá nơi tả ngạn sông Côn.

Tại xã Nhơn Lộc, thị xã An Nhơn, Bình Định cũ, nay là tỉnh Gia Lai, làng nghề Rượu Bàu Đá đã tồn tại hàng trăm năm và từng được thi sĩ Tản Đà tôn xưng là “đệ nhị danh tửu”, còn ngôi làng sản xuất ra thứ rượu trứ danh này được nhà thơ Nguyễn Duy gọi bằng cái tên đầy tự hào: “đệ nhất tửu”.

Nhà thơ Nguyễn Thanh Mừng từng viết:

“Ngần xanh như lửa và như tuyết
Hay ngàn cánh hạc vỗ tâm can
Say với càn khôn cho mãn giấc
Cõi mơ không bó ở ngai vàng”

Chỉ bốn câu thơ, nhưng đủ để diễn tả độ mạnh, độ thanh và cái “say có văn hóa” của rượu Bàu Đá.

Lịch sử hình thành làng nghề Rượu Bàu Đá

Theo truyền khẩu dân gian, những cư dân nghèo sống quanh gò Cù Lâm đã nấu rượu từ nguồn nước ngầm đặc biệt rỉ ra từ bàu đá trong làng.

Chính nguồn nước này tạo nên hương vị riêng biệt, không trộn lẫn với bất kỳ loại rượu nào khác.

Từ nghề phụ mưu sinh, rượu Bàu Đá dần trở thành đặc sản nổi tiếng khắp miền Trung – Nam Bộ.

Năm 2007, UBND tỉnh Bình Định chính thức công nhận Làng nghề Rượu Bàu Đá Cù Lâm đạt tiêu chí làng nghề truyền thống. Đây là cột mốc quan trọng để bảo tồn và phát triển giá trị văn hóa địa phương.

Hiện nay, làng còn khoảng hơn 30 hộ nấu rượu, sản xuất trung bình 300 – 450 lít mỗi ngày phục vụ thị trường.

Quy trình nấu rượu Bàu Đá – Tinh hoa từ sự khắt khe

Rượu Bàu Đá được nấu từ gạo ngon, ủ men từ 6 – 7 ngày.

Một mẻ 5kg gạo chỉ cho ra khoảng 3,5 – 4 lít rượu và phải mất gần 6 giờ nấu liên tục với lửa liu riu để chiết xuất trọn vẹn tinh chất.

Dụng cụ nấu rượu truyền thống làm bằng sành, thủy tinh hoặc tre, góp phần tạo nên hương vị đặc trưng.

Rượu thành phẩm có nồng độ trên 50 độ. Điều đặc biệt là rượu rất mạnh nhưng uống điều độ không gây đau đầu sau khi tỉnh, điều làm nên thương hiệu “đệ nhất tửu”.

Những thách thức của làng nghề truyền thống

Nghề nấu rượu đòi hỏi dậy từ 3 – 4 giờ sáng mỗi ngày, công việc nặng nhọc, lợi nhuận không cao.

Bên cạnh đó, nhiều sản phẩm “ăn theo” xuất hiện trên thị trường gây ảnh hưởng đến thương hiệu chính gốc Bàu Đá.

Việc bảo tồn và phát triển làng nghề vì thế không chỉ là câu chuyện kinh tế, mà là câu chuyện gìn giữ bản sắc văn hóa.

Rượu Bàu Đá trong phát triển du lịch làng nghề

Làng nghề Rượu Bàu Đá không tồn tại đơn lẻ. Nó nằm trong hệ sinh thái làng nghề truyền thống quanh khu vực An Nhơn, đất hai lần là kinh đô xưa của Champa và vùng hào khí Triều Đại Tây Sơn:

• Làng nón Gò Găng
• Làng bánh tráng
• Làng bún Song Thằn
• Làng rèn Tây Phương Danh
• Làng gỗ mỹ nghệ
• Các võ đường cổ truyền Bình Định

Khi xây dựng tour trải nghiệm, Rượu Bàu Đá có thể kết hợp với:

• Bảo tàng Quang Trung
• Tháp Bánh Ít
• Tháp Dương Long
• Tuyến Thương cảng Nước Mặn

Tạo thành một hành trình:
Biển – Champa – Tây Sơn – Làng nghề – Văn hóa bản địa.

Trải nghiệm tại làng nghề Rượu Bàu Đá

Du khách có thể:

• Tham quan quy trình nấu rượu
• Trò chuyện với nghệ nhân, người dân làng nghề
• Thưởng thức rượu tại chỗ
• Mua rượu chính gốc làm quà

Việc mua sản phẩm địa phương không chỉ là tiêu dùng, mà là cách góp phần giữ nghề và giữ làng.

Gợi ý tour trải nghiệm làng nghề Bình Định

Golden Life Travel tổ chức các chương trình:

• Tour Làng nghề truyền thống Bình Định 1 ngày
• Tour về kinh đô Champa – Tây Sơn – Làng nghề
• Tour văn hóa chiều sâu Bình Định

Bài viết được thực hiện bởi

Nguyễn Thị Xuân Lan – Chuyên gia du lịch Quy Nhơn – Gia Lai

Founder & CEO – Golden Life Travel
Thành viên/ Lãnh đạo Hiệp hội Du lịch Gia Lai

→ Xem hồ sơ tác giả tại đây